Saturday, January 27, 2018

අපි හදා ගත්තු මානසික ලෝකය තුල අපි දැකපු බොරු ටික අවබෝධ වෙච්ච දාට අපිව මේ විශ්වයේ කොටසක් බවට පත් වෙනවා


අපි පුන්චි කාලෙ ඉඳන් නිවන ගැන විවිධ කතන්දර අහලා තියනවා. නිවන හරමයි මෙහෙමයි ආදී වශයෙන්. දැන් අපිට වෙලා තියෙන්නෙ අපි මේ කතන්දර වල අහලා තියන ස්වභාවයට සමාන තත්වයක් හොයමින් නිවනක් හොයනවා කිය කියා අපි ගමන් කරනවා. මේක සත්තකින්ම අන්ධ මිනිහෙක්ට එයා කවදාවත් දැකල නැති  අලියෙක් ගැන ඌ මේ වගෙ-අර වගේ  කියලා විස්තරයක් කරනවා වගේ. කට ඇරගෙන අහන් ඉන්නවා -හැබැයි අන්ධ කෙනෙක්ට පුලුවන්ද අලියා ගේ සැබැ ස්වරූපය ඌව දකින්නෙ නැතුව අවබෝධ කර ගන්න. අන්ධයො ටිකක් අලියෙක්ගෙ හැඩය ගැන හිතන් ඉන්න විදියටම තමයි ගොඩාක් දෙනෙක් නිවන ගැන හිතන් ඉන්නෙ.

අපි ඉන්නෙ නිවන තුල බව දකින්නෙ නෑ. මනස හැම වෙලේම පෙන්නන්නෙ අනික් පැත්ත.

ඇස් පියා ගත්තම අපිට මේ ලෝකෙ පේනවද? නෑ නේද.. දැන් ඇත්තම කතාව අපි ජීවත් වෙන්නෙ මනසින් හදා ගත්තු ලෝකයක කියලා තේරෙනවා නේද? හැම කෙනෙක්ම තමන් තමන් ට ආවේණික මනසින් හදා ගත්තු ලෝකයක මේ පේන දකින සියලු දේ ඇත්ත කියලා හිතාගෙන ජීවත් වෙනවා. ඇත්තටම ලෝකය කොහෙද තියෙන්නෙ. අපේ මනස තුලමයි. 

දැන් බලන්න එක එක්කෙනාගෙ ලෝක එකිනෙකට හාත් පසින්ම වෙනස් . කැමති අකැමති දේ-හරි වැරදි කියලා දකින දේ මේ සියල්ල සාපේක්ෂයි. තමන් විසින්ම හදා ගත්තු මානසික ලෝකයක ඒක දුකයි දුකයි කිය කියා  අඬ අඬා ජීවත් වෙන මෝඩ මිනිස්සු රැලක් අපි. ඒත් මේක අවබෝධයෙන් දැක්ක කෙනා මේකෙ ඇත්ත ස්වභාවය දැකලා ලෝකයෙන් මිදිලා අනික් අයවත් මුදවන්න හදනවා.  අවබෝධය තුලින් මෙච්ච සුන්දර අත්දැකීමක් මනුශ්‍යයො වශයෙන් අපිට අත්විඳින්න පුලුවන් කියලා කියද්දි කියද්දි මිනිස්සු ඒක ඇහුන් නෑ වගේ දුක පැත්තටම යනවා. මුලු විශ්වයක හිමිකරුවෙක් වෙන්න ධාරිතාවක් තියන අය කුඩා මානසික ලෝකයක් බදාගෙන මහා දුකක් විඳිනවා.

සියලු දේ අහිමි වෙනවා කියන එකේ අනික් පැත්ත සියලු දේවල් හිමි වෙනවා කියන එක. මොකද හිමි උනත් ගානක් නෑ-අහිමි උනාට දුකකුත් නෑ. 

ධර්මය උනත් හැමදේම අවබෝධ කරලා ඉවර කරන්න බෑ. ධර්මයේ ඒ තරම් තියනවා. තමන්ට තේරෙන දේ අවබෝධ කර ගත්තම අනික් තැන් ටික ටික අවබෝධ වෙන්න පටන් ගන්නවා. ධර්මය උනත් ඕනෙවට වඩා හිතන්න ගියොත් එතනටත් අපි අහු වෙනවා. තේරුම් ගන්න ඇත්තටම තියෙන්න සරල දෙයක්. 

අපි මේ ලෝකය නැමති චිත්‍රපටියෙ නලුවො නිලියො වශයෙන් ඉන්නකල් අපිට පික්චර් එක හරියට පේන්නෙ නෑ. මොකද අපිත් ඒකෙ රඟපාන නිසා. හැබැයි සත්‍ය අවබෝධ කර ගත්තු උත්තමයො මේකෙන් අයින් වෙලා මේ නාටකය හරියට දකිනවා. මේක හරියට දකින කෙනෙක්ට ඉතින් මේක මහ විහිලුවක්, මායාවක් බව ප්‍රත්‍යක්ෂ වෙනවා.

අපි මේ ස්වභාව ධර්මයේම කොටසක්.  අපි හදා ගත්තු මානසික ලෝකය තුල අපි දැකපු බොරු ටික අවබෝධ වෙච්ච දාට අපිව මේ විශ්වයේ කොටසක් බවට පත් වෙනවා. ලෝකයත් මමත් දෙකක් නොවන බව අවබෝධ වෙනවා.

අවබෝධ වෙන ගොඩක් දේ වචන වලට පරිවර්ථනය කරන්න අමාරුයි. ඒ නිසා ඒ තතවයන්ට පත් වුන උතුමන් අපිට දෙන්නෙ යම් යම් ඉඟි. අපි ඒක හරියට අවබෝධ කර ගත්තොත් අපිටත් ඒ තත්වයට පත් වෙන්න පුලුවන්.

මේ මනුශ්‍ය ජීවිතේ කෙනෙක්ට ලබන්න පුලුවන් උපරිම වින්දනය තියෙන්නෙ අවබෝධය තුලමයි


මිනිස්සු කැමති ගොඩක් සංකීර්ණ දේ පස්සෙන් යන්න. ඉතින් සරල දේවල් අවබෝධ කරගන්න එයාලට උවමනාවක් නෑ. නිවන ගැන/හිතේ නිවීම ගැන උනත් මහ බර සාර මහප්‍රාණ කියනවනම් අන්න නියම බණ කියල අහන් ඉන්නවා. ඇත්තටම මෙතන තියෙන්නෙ සරල දෙයක්.සරල නමුත් ගැඹුරු දෙයක්. ඕනෙ කෙනෙක්ට තේරුම් ගන්න පුලුවන් මේක. මහා අධ්‍යාපනයක් නොලබපු සුනීත , සෝපාකලා එක බණ පදේ අහන කොට සෝවන් උනා-රහත් උනා කියලා කතන්දර අපි අහල තියනවා. ඒත් අපිට ඒ ඇත්ත තේරුණේ නෑ. සරල වැඩි කමට තේරුනේ නෑ.

තේරුම් ගන්න තියෙන්නෙ ඉතා සරල දෙයක්. කොටින්ම කිව්වොත් අපි ඉන්නෙ නිවන තුල-නමුත් අපි ඒක දකින්නෙ නෑ-හේතුව අපිව ප්‍රෝග්‍රෑම් කරලා තියෙන්නෙ පුන්චි කාලෙ ඉඳන් ලෞකිකත්වය දෙසට මයි. අපිව හැම වෙලේම ෆෝකස් කරලා තියෙන්නෙ පටන් ගැන්ම සහ අවසානය කියන අන්ත දෙකට. ඉතින් අපිට හැමදාම මැද මිස් වෙනවා. හැබැයි කෙනෙක් මැද දැකලා ඒකෙ ගමන් කරොත් ක්ෂණයෙන් සියල්ල අවබෝධ වෙන්න ගන්නවා.  

හිත හැම වෙලේම ඉන්නෙ අන්තයක. හොඳට බලන් හිටියම  මේක තේරෙනවා. හිතට බෑ අන්තයක් නැතුව ඉන්න. ඒකයි හිතේ ද්විත්වත්වය. මේක දැක්කම ඔක්කොම තේරෙනවා. හිත හිස් උනාම ඉන්නෙ නිවිලා. වැඩේ තියෙන්නෙ මේ තත්වයේ දිගටම ඉන්න බැරි කම. හැම කෙනෙක්ම තම තමන්ගෙ ජීවිත වල යම් පමණකට හෝ නිවීම අත් විඳලා තියනවා. මේක හිතට ගෝචර නෑ. හිතෙන් හිතන්න පුලුවන් සාපේක්ෂ දත්ත ටිකක් ඔස්සේම විතරයි. හැබැයි මනුස්සයො වශයෙන් අපිට අත් විඳින්න පුලුවන් පුදුමාකාර වින්දනීය ස්වභාවයක් නිරාමිශ වින්දනයක් තියනවා. ඒක සත්‍ය අවබෝධය තුලින් ලැබෙන දෙයක්.

සියලු දේ පවතින්නෙ මේකෙ පටලැවෙන ස්වභාවයට . නැතුව ලෙහෙන ස්වභාවයට නෙවෙයි. ඉතින් අපි ලිහා ගන්න ගිහින් තව තව පටලැවි පටලැවි ඉන්නවා. (අන්තෝ ජටා -බහි ජටා)

මේ මනුශ්‍ය ජීවිතේ කෙනෙක්ට ලබන්න පුලුවන් උපරිම වින්දනය තියෙන්නෙ අවබෝධය තුලමයි. අපි මහ ලොකුවට සැපයි සැපයි සතුටුයි කියල විඳපු දේවල් මොනාද කියල හිතෙනවා සත්‍ය දක්කම. කොටින්ම මේ මොන බොරු ගොඩක් උඩද අපි ජීවත් උනේ කියල තේරෙනවා.

මේ ලෝකයේ සුන්දරත්වය, සැප සියලු දේ උපරිමයෙන් විඳින්න පුලුවන් ස්වභාවය තමයි අවබෝධ වූ ස්වභාවය. 

Saturday, January 20, 2018

ධර්මයත් හරියට සර්පයෙක් වගේ. වැරදි තැනින් ඇල්ලුවොත් මහ විනාශයක් වෙන්නෙ



මිනිස්සු වශයෙන් අපි හැම කෙනෙක්ම හොයන දෙයක් තියනවා ඒ තමයි නිවීම හා සැනසීම. එක එක්කෙනා විවිධ වචන වලින් මේක හැඳින්වුවාට හොයන්නෙ එකම දෙයක්. කට්ටියක් සැනසීම ලබන්න සින්දු අහනවා, ෆිල්ම් බලනවා, ට්‍රිප් යනවා, පාටි දානවා -එක එක විදියට මොහොතකට හරි සැනසීම හොයනවා. එක එක දේවල් කරලා බැලුවම තේරෙන්න ගන්නවා මේ හැමදේම හැම සැනසීමක්ම තාවකාලිකයි කියලා. ජීවිතේ අත් දකින්න වෙන දේවල් වලින් වැඩිපුර දේවල් බොරු කියලා අවබෝධ වෙනකොට මිනිස්සු ධර්මය හොයනවා. සත්‍ය ධර්මය හොයනවා.

මේ විදියට ධර්මය හොයන කෙනෙක්ට සමහර විට සත්‍ය ධර්මයේ අර්ථය යම් යම් තැන් වලදි වැරදියට තේරුම් යනවා. ඒ වගෙ තැන් කීපයක් උදාහරණ විදියට  පැහැදිලි කරොත් මෙහෙමයි. 

බුදු දහමේ අත්හැරීම ගැන කතා කරනවා. කතා කරද්දිම මිනිස්සුන්ගෙ ඔලුවට යන්නෙ වෙන අර්ථයක්. අත් හැරීම කියන එකෙන් අදහස් වෙන්නෙ කිසි දෙයක් භෞතිකව අත් හැරලා දැමීම නෙවෙයි. දේවල් කෙරෙහි තියන මානසික බැඳීම අත් හැරීමයි.
අපි භෞතික මිනිස්සු. ඉතින් අපි මේ ලෝකෙ තියන දේවල් පරිහරණය කරාට , භුක්ති වින්දට ගැටලුවක් නෑ-ඇත්ත ස්වභාවය තේරුම් අරන්.  දේවල් අත්හැරීම කියන්නෙ සියලු දේ අත්හැරලා කල කිරීමෙන් වනගත වීම නෙවෙයි. ඇත්ත කතාව නම් ගොඩාක් දේවල් තියන මනුස්සයෙක්ට වඩා අඩුවෙන් දේල් තියන මිනිහෙක්ගෙ ජීවිතේ සරලයි. සැහැල්ලුයි. දේවල් එක් රැස් කරන්න කරන්න නැති වෙන්නෙ සරල කම හා සැහැල්ලුවයි. මිනිස්සු හරියට දේවල් වලට මානසිකව බැඳිලා- ඉතින් ඒ බැඳීම හන්දා එයාල ගාව හරියට දුක-අසහනය වගේ දේවල් වැඩියි.  අන්න ඒකයි මානසිකව අත් හැරීමේ වැදගත්කම. 

තව උදාහරණයක් කිව්වොත් බුදු දහමෙ කියනවා කිසි දේකට බැඳෙන් නැතුව ජීවත් වෙන්න කියලා. මිනිස්සු මේක තේරුම් අරන් තියෙන්නෙ වැරදියට. ඒකට හේතුව ධර්මය වචනෙන් කියන්න ගියාම වෙන අවුලක්. සත්‍යයේ හරි අරුත වචනෙන් කියන්න බෑ. සරලව හිතන්න අපි කෑමක් කනවා කියලා. ඒ කෑමත් එක්ක බැඳෙන් නැතුව පුලුවන්ද කෑම කන්න-රස විඳින්න. එතකොට අපි නාද්දි වතුරත් එක්ක නොබැඳී නාන්න පුලුවන්ද? බෑ. එතකොට මේ බැඳෙන්න එපා කියන එකේ හරි අරුත අපි රසවල් වලට, පහසවල් වලට, රූප වල්ට , ශබ්ද වලට අනවශ්‍ය විදියට මානසිකව බැඳිලා දුක් විඳිනවා. වෙනස් වෙන දේ සදාකාලිකයි කියල බැඳිලා දුක ඇති කර ගන්නවා. අන්න එහෙම බැඳෙන්න එපා කියලයි  මේකෙ හරි අර්ථය .

තව උදාහරණයක් කිව්වොත් අනිත්‍ය නිසා දුක ඇති වෙනවා කියලා මිනිස්සු කට පාඩමෙන් කියනවා. අනිත්‍යයි දුකයි කියල ගිරව් වගේ කිව්ව මේකෙ හරි තේරුම අවබෝධ කරගන්නෙ නෑ. අනිත්‍ය කියන්නෙ වෙනස් වීමට . වෙනස් වීම මේ ලෝකෙ ඇසි පිය ගහන මොහොතක් පාසා සිදු වෙන සිද්ධියක්.  හැම මොහොතේම හැම දේම වෙනස් වෙනවා. ඉතින් මේ වෙනස් වීම නිසා ද අපිට දුක ඇති වෙන්නෙ? නැත්නම් මේ වෙනස් වීම භාර ගන්න මානසිකව තියන අකැමත්ත නිසාද? ඇත්ත කතාව මේක භාර ගන්න අකැමති හන්දයි දුක.

මෙන්නෙ මේ වගේ නිර්මල සත්‍ය ධර්මය අපි වරදවා තේරුම් ගත්තු තැන් ගොඩක් තියනවා.  ඒ හින්දා හැම වෙලේම යමක් දැක්කම /ඇහුවම ඒවා ඒ විදියටම පිලිගන්නෙ නැතුව හොඳ සිහියෙන් විශ්ලේශනාත්මකව  බලන්න.  බලලා හරියට අවබෝධ කරගන්න. 

ධර්මයත් හරියට සර්පයෙක් වගේ. වැරදි තැනින් ඇල්ලුවොත් මහ විනාශයක් වෙන්නෙ. 

Friday, January 19, 2018

සියලු දේ දැනෙනවා-විඳිනවා-ඉවරවෙනවා


සිද්ධ වෙන හැම දෙයක් දිහාම විවෘත මනසකින් නැතහොත් නිදහසේ බැලුවොත් අපිට පේන දෙයක් තමයි අපි ජීවත් වෙනවා කියල කියන මේ ක්‍රියාවලිය තුල මොකක්ද ඇත්තටම වෙන දේ? සියලු දේ දැනෙනවා-විඳිනවා-ඉවරවෙනවා. මෙයින් පිට දෙයක් තියනවද මේ භෞතික ලෝකය තුල. හැම ක්‍රියාවකම වෙන්නෙ ඕකමයි. හැම එකකට පටන් ගැන්මක් තියනවා. අවසානයක් තියනවා. නොනවත්වාම සිද්ද වෙන ක්‍රියාවලිය තමයි දැනෙනවා-විඳිනවා-ඉවර වෙනවා කියන දේ. ශාරීරික වත් , මානසිකවත් මේ දේ මෙහෙම මයි වෙන්නෙ.ගොඩක් අය මේ කාරණය දකින්නෙ නෑ. ඒ නොදැකීම නිසාමයි දුක ඇති වෙන්නෙ. මොහොතක් පවතින සැපතක් සදාකාලිකයි කියලා මෝඩ කමට හිතනවා. හැම දෙයක්ම හැම මොහොතකම වෙනස් වෙමින් පවතින ලෝකයක කොහෙද සදාකාලික දේවල්. මේක අවබෝධ උනාම දුක නැති වෙලා යනවා.

අපිට නිවන ප්‍රත්‍යක්ෂ වීම සිද්ධ නොවෙන්න හේතුව මූලික හේතුවක් තමයි අපේ ඔලුව තුල රැස් වෙලා තියන දැනුම-පුන්චි කාලෙ ඉඳන් අපි එකතු කරගත්තු දේ


අපි හැමෝම නිවන කියන දේ අරමුණු කරගෙන විවිධ ක්‍රියාකාරකම් වල යෙදෙනවා. යෝගා කරනවා, භාවනා කරනවා, බණ අහනවා, ධර්මය කියවනවා ආදී වශයෙන් .නමුත් ඇත්තටම කවුරුවත් දකින්නෙ නෑ අපි ඇත්තටම ජීවත් වෙන්නෙ නිවන තුල කියලා. අපි ඉන්නෙ නිවනෙ. නමුත් අපි  මේක දකින්නෙ නෑ. ඇත්ත කතාව අපි අපේ ශරීරය නිවන තුල තියාගෙන ඔලුව භෞතික/ලෞකික  ලෝකයේ දේවල් වලින් පුරවගෙන ජීවත් වෙනවා.  භාවනා කිරීමේ, යෝගා, ප්‍රාණයාම වගේ දේවල් කිරීමේ සැබෑ අරමුණ ලෞකිකත්වය/සමාජ/සම්මුති වල ඔබා ගත්තු අපේ ඔලුව ඒකෙන් මුදවා ගැනීම.

අපිට නිවන ප්‍රත්‍යක්ෂ වීම සිද්ධ නොවෙන්න මූලික හේතුවක් තමයි අපේ ඔලුව තුල රැස් වෙලා තියන දැනුම-පුන්චි කාලෙ ඉඳන් අපි එකතු කරගත්තු දේ අපේ මනස තුල තැන්පත් වෙලා. බණ ඇහුවත්, සින්දුවක් ඇහුවත්, කතාවක් බැලුවත් ගොඩක් මිනිස්සුන්ගෙ ඇතුලාන්තයට යන්නෙ ඇත්තටම අහපු දේ වත් බලපු දේ වත් නෙවෙයි.තමන්ගෙ මනසේ තියන දේවල් හරහා ගමන් කල දෙයක්. ඒකයි ගොඩක් අයට කියන එක නෙවෙයි ඔලුවට යන්නෙ. වෙන වෙන දේවල්. 

යමක් අවබෝධ කරගන්න තියන ලේසිම ක්‍රමය තමයි කෙනෙක් කියපු පමණින් , දෙයක් දැක්ක පමනින් පිලි නොගෙන සිටීම. තමන්ට දැනෙන ප්‍රමාණයෙන් විශ්ලේෂණය කරලා හරි දෙයක් නම් තමන්ට ඒක ගන්න පුලුවන්. තමන්ට  කවුරුහරි කියන දෙයක් තේරෙන්නෙ නැත්නම් ඒක හැම වෙලේම ඕපන් ෆයිල් එකක් විදියට තියාගත්තට ගැටලුවක් නැහැ.

සත්‍යය කියන දේ කොහොමත් හරියටම වචනෙන් කියන්න බැරි නිසා මේ ගැන කියන හැම උතුමෙක්ම අපිට ලබා දෙන්නෙ ඉඟියක්.  ඩිරෙක්ශන් (direction) එකක්. අපි ඒවා අහලා ඒ ඔස්සේ ක්‍රියාත්මක වීමට පටන් ගැනීම තුල අපිට අවබෝධ වෙන්න පටන් ගන්නවා.

අවබෝධ කර ගන්න එක එක මාර්ග තියනවා. රහතන් වහන්සේ නමක් සිය දෙනෙක්ට බණ කියලා, ඒ කියපු දේ නැවත කියන්න කියලා ඒ සීය දෙනාගෙන් ඇහුවොත් එක එක්කෙනා කියන්නෙ විවිධ කතාවල්. ඒක තමයි ඇත්ත. ඒකෙ වරදක් නෑ. එක එක්කෙනා දකින විදිය තේරෙන මට්ටම් වෙනස්. එකම කරුණ දහ දෙනෙක් දහ විදියකට තේරුම් ගන්න පුලුවන්.

යම් කාරණයක් සත්‍යයද කියලා තේරුම්  ගන්න තියන හොඳම විදිය තමයි ඒක මොන දේකට ඇප්ලයි කරත් සත්‍ය කියලා වැටහෙනවා නම් ඒක ත්තම ඇත්ත. 

මේ භෞතික ලෝකෙ බැලූ බැල්මට පේනවා තියෙන්නෙ අන්ත දෙකක්. ද්විත්වත්වයක්. හොඳ -නරක, හරි-වැරදි, දුක-සැප, යුතු-අයුතු, කලු-සුදු ආදී වශයෙන්. ලෝකෙ විතරක් නෙවෙයි අපේ හිත වැඩ කරන්නෙත් මේ අන්ත දෙකේම තමයි. ඒක හරි. අරයා කලුයි. අරක වටිනවා. මේක පරණයි. ආදී වශයෙන් මිනිස්සු කල්පනා කරනවා.  මේවා අපි අවබෝධයෙන් දකින්න ඕනෙ. කෙනෙක් ද්විත්වත්වය අවබෝධයෙන් දැකලා අන්ත දෙක අත හැරියොත් ඒ මොහොතේ එයාට සත්‍යය වැටහෙන්න පටන් ගන්නවා.


Monday, January 8, 2018

සිතුවිලි වලට වඩා දැනෙන දේ සත්‍යයි (Thoughts are illusion- Feelings are real)


අපේ පංචේන්ද්‍රිය හෙවත් ඇස, කන, නාසය, දිව, ශරීරය ඔස්සේ අපි ගන්න සියලු අරමුණු සත්‍යය මද? අපිට දැනෙන හැමදේම ඇත්තද?

මේක තෙරුම් ගන්න පුලුවන් සරලම ආකාරය තමයි  උදාහරණයක් විදියට කල්පනා කරන්න...අපිට ඇහෙන ශබ්දයක් ගත්තොත් ඒක අපිට ඇහෙන විදියටම ද බල්ලෙක්ට ඇහෙන්නෙ.  අපිට ගඳ සුවඳ දැනෙ විදියටමද පූසෙක්ට /සතෙක්ට දැනෙන්නෙ. වෙනස් නේද? එකම දේ ජීවීන් දෙකොටසකට විදි දෙකකට දැනෙනවා.

සුනාමිය එද්දි සත්තු කල් තියා දැනගෙන ඒ ස්ථාන වලින් ඉවත් උනා. හැබැයි මිනිස්සු වෙච්ච අපිට එච්චර සංවේදීව දේවල් දැනෙන් නැති නිසා අපි හැසිරුනේ සත්තුන්ට වඩා වෙනස් ආකාරයට. එකම දේ දැනෙන විදිය වෙනස්.

එතකොට මේ පේන, දකින,දැනෙන ඒවා ඔක්කොම සීයට සියක් ඇත්ත කියලා හිතුවොත් අපි ඉන්නෙ මුලාවක නේද? 

නමුත් අපි තේරුම් ගන්න ඕනෙ සිතුවිලි වලට වඩා දැනෙන දේ සත්‍ය බව. Thoughts are illusion- Feelings are real.

ද්විත්ව ස්වභාවයෙන් තොරව කිසිවක් මේ ලෝකෙ පවතින්නෙ නෑ. නිවන තුල හැර අන් සියලු දේ තුල ද්විත්ව ස්වභාවයකුයි පවතින්නෙ. එකම දේ තුල ඇත්ත සහ බොරුව දෙකම පවතිනවා. එහෙම පවතින දෙයක් සම්පූර්නයෙන් ඇත්ත කියලා ගත්තත් එක අන්තයක්. බොරුයි කියලා ගත්තත් එක අන්තයක්. එතකොට අන්තයක ඉන්න තාක් අපිට නිවනක් නැහැ. අන්ත දෙකම අත් හැරීම තුල නිවන පවතිනවා.

අපේ හිතේ ස්වභාවය තමයි සිතුවිලි ඇති වීම. අපි පන්චේන්ද්‍රියෙන් ගන්න අරමුණු ඔස්සේ සිතුවිලි මෙහෙයවලා චේතනාවක් ඇති කරගෙන ඒ ඔස්සේ කර්ම නිර්මාණය කර ගන්නවා.  අපිට පුලුවන් නම් හිත දිහා බලා ඉන්න-සිතුවිලි ඇති වෙන හැටි දකින්න. ඔන්න එතකොට අපිට පුලුවන් එක එක සිතුවිලි ඔස්සේ දිගින් දිගට ගමන් කරන්නෙ නැතුව ඒක එතනින් අවසන් කරන්න.  හිත දිහා බලන් ඉන්න එක තුලින් බොහෝ දේ අවබෝධ කර ගන්න පුලුවන්. හිතේ ස්වභාවය ගැන සිහියෙන් සිටීම තුලින්.

හැබැයි හිත දිහා බලා ඉන්නවට වඩා ලේසියි අපිට අපේ බඹයක් උස මේ ශරීරය තුල සිහිය පිහිටුවාගෙන ඉන්න එක. අපේ ස්වභාවය තමයි නිරතුරුවම බාහිරයට/පිටතට යොමු වෙලා ජීවත් වීම. මේ බාහිරයට යොමු උන හිත කෙනෙක්ට පුලුවන් නම් තමන් දෙසට යොමු කර ගන්න අන්න එතකොට එයා තුල සිහිය පිහිටන්න පටන් ගන්නවා.  තමන් දෙසට යොමු වීම තුලින් බොහෝ දේ අවබෝධ වෙන්න පටන් ගන්නවා. අපේ ශරීරය වැඩ කරන හැටි/ක්‍රියාකාරීත්වය පවා අවබෝධ කරගන්න පුලුවන්.

තමන් බොරුවක් කියද්දි තමන්ගෙ මූන වෙනස් වෙන හැටි කණ්ණාඩියකින් බලන්න. ඒක දැක්කට පස්සෙ තමන්ටම ලැජ්ජ හිතෙනවා. ඒ විතරක්ද කවුරුහරි කෙනෙක් කියන දේ අපිට බොරුවක්ද කියන එක අවබෝධ කරගන්න පුලුවන් ඒ කෙනාගෙ මූණෙ ඉරියව් වෙනස් වීම බලා ඉඳීම තුලින්. මේ වගේ දේවල් අවබෝධ වෙන්න පටන් ගන්නෙ තමන් දිහා බලා සිටීම තුලින්.

සත්‍යය අවබෝධ වීම තරම් සුන්දර අත්දැකීමක් තවත් නැති තරම්.   

මේ ලෝකයේ පවතින සියලුම දේ නිරන්තරයෙන්ම වෙනස් වෙනවා


මේ ලෝකයේ බුදුවරයෙක් පහල වී දේශනා කරන ප්‍රධානම කරුණක් තමයි සියල්ල අනිත්‍යයි, දුකයි, අනාත්මයි කියන දේ. ඇත්තටම අපි හැමෝම වගේ දන්නවා අනිත්‍යයි කියන්නෙ වෙනස් වෙන ස්වභාවයට. අපි ඇතුලු මේ ලෝකයේ පවතින සියලුම දේ නිරන්තරයෙන්ම වෙනස් වෙනවා. හැම මොහොතකම වෙනස් වෙනවා. මේ වෙනස් වීම කොයිතරම් ශීඝ්‍රයෙන් සිද්ද වෙනවද කියනවනම් ඒක අපිට ගෝචර නැහැ. මේ මොහොතේ ඉන්න මම නෙවෙයි ඊලඟ මොහොතෙ ඉන්නෙ. එතකොට ඇත්තටම කෙනෙක්ට දුකක් ඇති වෙන්නෙ අනිත්‍ය ස්වභාවය නිසාද නැත්නම් අනිත්‍ය හෙවත් මේ වෙනස් වන ස්වභාවය භාර ගැනීමට නොහැකියාව නිසාද? කෙනෙක් හිතුවොත් හැමදාම දේවල් , මිනිස්සු එකම විදියට පවතීවි කියලා එයාට දුක උපදිනවා. එහෙම නැතුව යම් කිසි පුද්ගලයෙක් මේ ඇත්ත දැක්කොත් වෙනස් වෙන ස්වභාවය එයා භාර අරන් ජීවත් වෙනවානම් එයාට මේ නිරතුරු වෙනස් වෙන ස්වභාවය ගැන කිසි දුකක් නැහැ. 

අපි ජීවත් වෙන මේ ලෝකෙ නිත්‍යයි, සුඛයි, ආත්මයි කියලා කිසිවක් නැහැ. හැම දේම අනිත්‍යයි, දුකයි සහ අනාත්මයි. අනිත්‍යයි අනිත්‍යයි කියලා දුක් වෙනවා ට වඩා ඇත්ත ස්වභාවය අනිත්‍ය බව භාර අරන් සතුටින් ජීවත් වීමයි කල යුත්තේ.

මේ කාරණය අවබෝධයෙන් දැකලා කෙනෙක් ජීවත් වෙනවා නම් එයා නිරන්තරයෙන් සතුටින් ඉන්නවා.

අපි හැමෝටම පොදු එක නිශ්චිත ගමනක් තියනවා. ඒ තමයි මරණය. අපි හැම මොහොතකම මරණය කරා ළං වීමක් තමයි සිදු වෙන්නෙ.  හැම දේකම තියෙන්නෙ ඇතිවෙලා, පැවතිලා , නැතිවෙන ස්වභාවයක්. අපි ඇති වෙනවා-පවතිනවා-නැති වෙනවා. මේකයි ලෝක ස්වභාවය. 

අපි හැමෝම වයසට යනවා. අපේ තරුණ කාලෙ තමයි අපිට වැඩිපුරම ජවයක් තියන අවදිය. ඒකයි තරුණ කාලෙ ම ධර්මය/ සත්‍යය අවබෝධ කර ගැනීමේ වැදගත්කම. වයසට ගිහින්, ලෙඩ රෝග හැදිලා, සවි ශක්තිය නැතුව ඉන්නකොට ප්‍රමාද වැඩියි. ඒ නිසා පුලුවන් කාලෙ අපි මේක තේරුම් අරන් ඒ අනුව පවතින්න ඕනෙ/ක්‍රියාත්මක වෙන්න ඕනෙ. 

සංසාරය කොයිතරම් භයානක ද කියලා වැටහෙන්නෙ නැති තාක් අපි මේ සියල්ල ස්තිරයි, සැපයි කියලා ඇලීම් ගැටීම් එක්ක ජීවත් වෙනවා-යතාර්ථය දකින්න උත්සාහ කරන්නෙ නෑ.

අපි සියලු දෙනා ප්‍රමාද නොවී සත්‍යයේ පැත්තට ගමන් කරන්න අවශ්‍යයි. ඒ සඳහා හයිය හිතක් ඇති කර ගන්න  ඕනෙ. සත්‍යය පවතින සම්මත වලට ප්‍රති විරුද්ධයි. ඒකයි ඒ සඳහා හයිය හිතක් අපිට අවශ්‍ය වන්නේ.